برای تشخیص سریع، اولین کاری که باید انجام داد بررسی ظاهر سطح است. قطعات گالوانیزه معمولاً درخشش ملایم، رنگ نقرهای مایل به خاکستری و بافتی کمی دانهدار دارند. این ظاهر متفاوت، ناشی از لایه روی است که هنگام فرایند گالوانیزه روی فلز مینشیند و از آن در برابر رطوبت و خوردگی محافظت میکند. اگر قطعه بیش از حد براق باشد یا رنگ آن کاملاً یکدست و غیرطبیعی بهنظر برسد، احتمال دارد صرفاً رنگ شده باشد و گالوانیزه واقعی نباشد. این مرحله سادهترین و سریعترین روش شناسایی است و در بسیاری از موارد نتیجه اولیه دقیقی میدهد.
یکی از روشهای مهم برای تشخیص نوع پوشش، بررسی تفاوت میان گالوانیزه گرم و سرد است. گالوانیزه گرم معمولاً بافت زبرتر، ضخامت بیشتر و الگوی کریستالی مشخصی را نشان میدهد که به آن اسپنگل میگویند. در مقابل، گالوانیزه سرد سطحی بسیار صاف و براق دارد زیرا با اسپری روی انجام میشود. اگر قطعه را در زاویههای مختلف زیر نور نگه دارید، در نوع گرم میتوانید الگوهای بلوری را ببینید، اما در نوع سرد هیچ اثری از این الگوها وجود ندارد. همین تفاوت ظاهری میتواند برای بسیاری از کاربران معیار تشخیص سریع باشد.
تشخیص اصالت پوشش اهمیت زیادی دارد، بهخصوص زمانی که قطعه در محیطهای مرطوب یا صنعتی استفاده میشود. برای این کار، کافی است سطح قطعه را با دقت بررسی کنید. اگر پوشش پوستهپوسته شده، لکههای رنگی غیرعادی دارد یا هنگام خراشیدن سریعاً جدا میشود، احتمالاً با یک نمونه تقلبی روبهرو هستید. قطعات اصل معمولاً پوششی یکدست، بدون لکه و بدون تغییر رنگ دارند. همچنین وزن قطعه در مدلهای اصل کمی بیشتر است زیرا لایه روی واقعی روی سطح قرار گرفته و آن را سنگینتر میکند. این تفاوتهای ساده میتواند در بسیاری از مواقع نقش مهمی در تشخیص داشته باشد.
تشخیص این تفاوت معمولاً با یک نگاه دقیق ممکن است. قطعات معمولی بهمرور زمان کدر میشوند، لکههای زنگزدگی روی سطحشان ظاهر میشود و رنگ آنها تمایل بیشتری به تیرگی دارد. در مقابل، پوشش گالوانیزه حتی پس از مدت طولانی در معرض هوا ظاهر خود را بهتر حفظ میکند و فقط کمی مات میشود. علاوه بر این، قطعه گالوانیزه در لبهها و شیارها نیز پوششی یکنواخت دارد، درحالیکه قطعات معمولی در این نقاط بیشتر دچار خوردگی میشوند. این مقایسه ظاهری یکی از روشهای آسان و درعینحال کاربردی است.
تست خش یکی از روشهای عملی و سریع کارگاهی است. برای انجام این تست، کافی است سطح قطعه را با جسم نوکتیز، مثل پیچگوشتی، کمی خراش دهید. اگر زیر سطح، لایهای نقرهایرنگ دیده شد که همچنان مقاومت نشان میدهد، به احتمال زیاد پوشش واقعی روی وجود دارد. اما اگر رنگ از سطح جدا شد و فلز تیره یا زنگزده نمایان شد، قطعه احتمالاً فقط رنگشده بوده است. این روش باید با دقت انجام شود تا به سطح آسیب غیرضروری وارد نشود، اما در بسیاری از کارگاهها روشی کاملاً قابل اتکا محسوب میشود.
یکی از روشهای علمیتر استفاده از اسید ضعیف مثل سرکه صنعتی یا اسید کلریدریک رقیق است. وقتی یک قطره از اسید روی سطح قطعه قرار میگیرد، در صورت وجود روی، واکنش خفیف همراه با ایجاد حبابهای کوچک مشاهده میشود. این واکنش نشانه تأیید پوشش گالوانیزه است. اگر سطح هیچ واکنشی نشان ندهد یا فقط رنگ آن تغییر کند، احتمالاً پوشش واقعی وجود ندارد. البته رعایت اصول ایمنی در این روش ضروری است و باید پس از انجام تست، سطح کاملاً شسته و خشک شود.
یکی از بهترین شاخصها برای تشخیص نوع گرم، بررسی بافت کریستالی سطح است. این نوع پوشش به دلیل فروبردن قطعه در وان مذاب، لایه ضخیمی از روی ایجاد میکند که بافتی غیر یکنواخت اما کاملاً محافظ ایجاد میکند. رنگ این پوشش کمی مات و متمایل به خاکستری روشن است. همچنین وزن آن کمی بیشتر از نوع سرد احساس میشود. اما گالوانیزه سرد بیشتر ظاهری تزئینی دارد و در مواردی استفاده میشود که مقاومت خیلی بالا نیاز نباشد. این تفاوتها بهویژه هنگام خرید انبوه اهمیت زیادی دارد.
این یک باور اشتباه رایج است. بسیاری تصور میکنند که چون پوشش گالوانیزه از روی ساخته شده، آهنربا نباید به آن بچسبد. اما در حقیقت، پوشش روی تأثیری بر خاصیت مغناطیسی فلز زیرین ندارد. یعنی اگر فلز پایه آهنی باشد، آهنربا در هر صورت جذب میشود، چه پوشش گالوانیزه داشته باشد و چه نداشته باشد. بنابراین این روش هیچ ارزش علمی برای تشخیص ندارد و بهتر است بهطور کامل کنار گذاشته شود.
برای خرید مطمئن، بررسی ظاهر و کیفیت سطح تنها یک بخش از کار است. بهتر است برند تولیدکننده یا فروشنده معتبر باشد و محصول دارای استاندارد یا مشخصات فنی باشد. قطعات با کیفیت از نظر وزن، شکل ظاهری و سلامت سطح استاندارد هستند و در بستهبندیهای مناسب عرضه میشوند. اگر محصول در محیط مرطوب، صنعتی یا فضای باز استفاده خواهد شد، انتخاب پوشش گرم مناسبتر است زیرا دوام بیشتری دارد. همچنین توصیه میشود قبل از خرید چند نمونه را با هم مقایسه کنید تا تفاوتها کاملاً مشخص شود.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانید استفاده از قطعات غیرپوششدار یا رنگشده میتواند خسارتهای زیادی ایجاد کند. این قطعات خیلی زود دچار زنگزدگی میشوند و مقاومت مکانیکی خود را از دست میدهند. در سازهها، تجهیزات صنعتی، اتصالات ساختمانی و حتی کاربریهای خانگی، چنین خرابیهایی میتواند هزینههای تعمیر و تعویض زیادی ایجاد کند. تشخیص صحیح نوع پوشش نهتنها ایمنی را افزایش میدهد بلکه باعث افزایش طول عمر قطعات و کاهش هزینهها در بلندمدت میشود. در نهایت، انتخاب دقیق و آگاهانه همیشه بهترین راه برای جلوگیری از زیانهای آینده است.
سوالات متداول
چگونه بدون ابزار خاص بفهمیم قطعه گالوانیزه است؟
با بررسی بافت و رنگ سطح میتوانید تا حد زیادی مطمئن شوید. سطح گالوانیزه معمولاً مات، کمی دانهدار و نقرهای روشن است.
خیر، بسیاری از قطعات فقط رنگ شدهاند. برای اطمینان باید از تست خش یا بررسی یکنواختی سطح استفاده کرد.
بله، گالوانیزه گرم دوام بسیار بیشتری دارد و در محیطهای مرطوب و صنعتی گزینه بهتری محسوب میشود.
خیر، این روش هیچ اعتباری ندارد زیرا پوشش روی بر خاصیت مغناطیسی فلز پایه تأثیری نمیگذارد.
تست خش و بررسی لایه زیرین معمولاً بهترین و سریعترین روش است. اگر لایه محافظ بهسرعت جدا شود، پوشش واقعی وجود ندارد.
اگر تست با اسید ضعیف و مقدار کم انجام شود و سطح بعد از آن شسته شود، معمولاً آسیبی ایجاد نمیشود.
زیرا لایه روی واقعی وزن بیشتری دارد. قطعات رنگشده معمولاً سبکتر هستند.
در شرایط سخت ممکن است کاهش یابد اما بسیار دیرتر از فلز معمولی دچار خوردگی میشود.
در ظاهر تغییری ایجاد نمیکند اما از خوردگی جلوگیری میکند و بنابراین استحکام قطعه در طول زمان حفظ میشود.
ظاهر یکنواخت، نبود پوستهپوسته شدن، استاندارد تولیدکننده، وزن مناسب و برند معتبر از مهمترین نکات هستن
برای خرید انواع پیچ مهره به سایت اذر پیچ مراجعه کنید و یا با شماره 09122248581 تماس بگیرید.
نویسنده: بهاره امیری هزاوه